Jednostka kierująca więźnia do obozu przypisywała każdego więźnia do specjalnej kategorii, która wskazywała powód aresztowania. Liczne kategorie więźniów obowiązywały we wszystkich obozach koncentracyjnych. Szczegółowy wykaz skrótów kategorii znajdą Państwo tutaj.
Przyporządkowanie do danej grupy więźniów, podobnie jak sama narodowość, decydowało o zajęciu miejsca w hierarchii obozowej, ponieważ grupy te podlegały różnym regułom, między innymi ilości otrzymywanej żywności lub rodzaju wykonywanej pracy. Dlatego też kategorie więźniów oraz ich narodowość miały ogromny wpływ na szanse przeżycia w obozie.
Kategoria więźnia odgrywała także decydującą rolę w postrzeganiu samego siebie oraz  więźniów między sobą. Więźniowie często wspierali się w ramach własnej grupy i definiowali się poprzez przynależność do niej.
Istotne jest też, że te kategorie nie zawsze są zgodne z własną oceną więźniów lub oceną okoliczności, na skutek których trafili do obozu koncentracyjnego. I tak na przykład wszystkich Żydów węgierskich przeniesionych z KL Auschwitz do KL Buchenwald zarejestrowano jako więźniów politycznych. To samo dotyczyło większości cudzoziemców, którzy pracowali jako robotnicy przymusowi. Niekiedy kategorie te przydzielano w celu nękania więźniów, na przykład komunistycznych lub socjaldemokratycznych przeciwników narodowego socjalizmu określano mianem „aspołecznych” lub „kryminalistów”.